Evcil Hayvanlarda Aşı Takvimi

Köpeklerde Aşı Takvimi

Köpeklerde temel aşılama programının amacı özellikle köpek gençlik hastalığı (distemper), köpek parvovirüsü ve köpek adenovirüsü gibi ciddi hastalıklara karşı koruma sağlamaktır.

WSAVA 2024 rehberine göre bu hastalıklara karşı aşılar köpekler için temel (core) aşılardır.

Yavru Köpeklerde Temel Aşılama

Genel olarak yavru köpeklerde temel karma aşılamaya 6-8 haftalık yaş civarında başlanabilir.

Aşılar, yavrunun bağışıklık durumuna ve kullanılan ürünün özelliklerine göre genellikle 3-4 haftalık aralıklarla, en az 16 haftalık yaşa kadar tekrarlanır.

Örnek bir program:

Yaş Genel olarak uygulanabilecek aşılar 6-8 hafta Köpek karma aşısı 9-12 hafta Köpek karma aşısı 12-16 hafta Köpek karma aşısı 12 hafta ve üzeri Kuduz aşısı Yaklaşık 6 ay Veteriner hekimin değerlendirmesine göre ek rapel Sonrasında Risk durumuna ve aşı ürününe göre düzenli tekrarlar

Bu tablo örnek bir programdır. Kullanılan aşının prospektüsü, yavrunun sağlık durumu ve bölgesel hastalık riski dikkate alınarak veteriner hekim tarafından değiştirilmesi gerekebilir.

WSAVA 2024 rehberi, yavru köpeklerde temel aşıların 16 haftalık yaşa kadar 3-4 haftalık aralıklarla sürdürülmesini önermektedir. Özellikle yüksek riskli durumlarda aşılama 20 haftalık yaşa kadar uzatılabilir.

Köpeklerde Hangi Aşılar Yapılır? 🦠 Karma Aşı

Köpek karma aşıları kullanılan ürüne bağlı olarak başta:

Köpek gençlik hastalığı (Canine Distemper Virus) Köpek parvovirüsü Köpek adenovirüsü

gibi önemli viral hastalıklara karşı koruma sağlar.

Bu hastalıklar özellikle yavru köpeklerde ağır klinik tablolara ve ölüme neden olabilir.

Parvovirüs enfeksiyonlarında şiddetli kusma, ishal, sıvı-elektrolit kayıpları ve bağışıklık sisteminin baskılanması görülebilir.

💉 Kuduz Aşısı

Kuduz hem hayvanlar hem de insanlar açısından son derece önemli bir zoonotik hastalıktır.

Türkiye'de kedi ve köpeklerde kuduz aşılaması mevzuat kapsamında yıllık olarak uygulanmaktadır. Güncel resmi bilgilendirmelerde de 3 aylıktan büyük kedi ve köpeklerin yıllık kuduz aşısı ile aşılanması gerektiği belirtilmektedir.

Kuduz aşısı aynı zamanda evcil hayvanlarla yurt dışına seyahat süreçlerinde de önemli bir şarttır. Bazı ülkeler için kuduz antikor titre testi gibi ek işlemler gerekebilir.

🦠 Leptospiroz Aşısı

Leptospiroz, köpeklerde önemli bir bakteriyel enfeksiyondur ve bazı serovarları insanlara da bulaşabilir.

WSAVA 2024 rehberinde, leptospirozun görüldüğü bölgelerde ve uygun aşıların bulunduğu durumlarda köpeklerin leptospiroz açısından aşılanması güçlü şekilde önerilmektedir.

Özellikle dış ortamda zaman geçiren, su kaynakları veya yabani hayvanlarla temas ihtimali bulunan köpeklerde risk değerlendirmesi önemlidir.

🦠 Solunum Sistemi Aşıları

Bordetella bronchiseptica, canine parainfluenza virus ve bazı diğer solunum yolu etkenlerine yönelik aşılar, köpeğin yaşam tarzına göre değerlendirilebilir.

Örneğin:

Köpek otellerinde kalan, Pansiyon veya bakım merkezlerine giden, Köpek parklarında sık bulunan, Çok sayıda köpekle temas eden

hayvanlarda bu hastalıklara maruz kalma riski daha yüksek olabilir.

Bu nedenle bu aşılar her köpek için otomatik olarak uygulanmak yerine risk değerlendirmesi sonucunda planlanmalıdır.

🐱 Kedilerde Aşı Takvimi

Kedilerde temel aşılamanın amacı özellikle:

Feline Panleukopenia Virus (FPV) Feline Herpesvirus-1 (FHV-1) Feline Calicivirus (FCV)

gibi önemli enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaktır.

WSAVA 2024 rehberinde bu üç etken kediler için temel aşıların başında yer almaktadır.

Yavru Kedilerde Genel Aşı Programı

Kedilerde temel karma aşının ilk dozu genellikle 6-8 haftalık yaş civarında başlanabilir.

Aşılar çoğunlukla 3-4 haftalık aralıklarla, yavru en az 16 haftalık olana kadar devam ettirilir.

Örnek program:

Yaş Genel olarak uygulanabilecek aşılar 6-8 hafta Kedi karma aşısı 9-12 hafta Kedi karma aşısı 12-16 hafta Kedi karma aşısı 12 hafta ve üzeri Kuduz aşısı Risk durumuna göre FeLV aşısı Yaklaşık 6 ay Veteriner hekimin değerlendirmesine göre rapel Sonrasında Risk durumuna göre düzenli tekrarlar

WSAVA, yavru kedilerde temel aşıların 16 haftalık yaşa kadar 3-4 haftalık aralıklarla uygulanmasını önermektedir. Bazı yüksek riskli durumlarda program 20 haftalık yaşa kadar uzatılabilir.

🐱 Kedilerde Hangi Aşılar Yapılır? 💉 Kedi Karma Aşısı

Kedi karma aşısı temel olarak:

Feline Panleukopenia Virus Feline Herpesvirus-1 Feline Calicivirus

etkenlerine karşı koruma sağlamayı amaçlar.

Bu hastalıklar kedilerde özellikle yavruluk döneminde ciddi klinik tablolara neden olabilir.

Panlökopeni özellikle yavru kedilerde ağır gastrointestinal belirtiler, lökopeni, sıvı kaybı ve yüksek mortalite ile seyredebilir.

Herpesvirus ve calicivirus ise kedilerde üst solunum yolu hastalıklarının önemli nedenleri arasında yer alır.

💉 Kuduz Aşısı

Kuduz, kediler açısından da önemli bir zoonotik hastalıktır.

Türkiye'de kedi ve köpeklerde kuduz aşısının yıllık olarak tekrarlanması mevzuat kapsamında zorunludur.

Kediniz tamamen ev içerisinde yaşıyor olsa bile kuduz aşısının gerekliliği konusunda yalnızca "evden çıkmıyor" düşüncesiyle karar verilmemelidir.

Çünkü evcil hayvanların yaşam koşulları zaman içinde değişebilir ve Türkiye'deki yasal gereklilikler de ayrıca dikkate alınmalıdır.

💉 Feline Lösemi Virüsü (FeLV) Aşısı

FeLV özellikle başka kedilerle temas eden kediler açısından önem taşır.

Risk özellikle:

Dışarı çıkan kediler, Çok kedili evlerde yaşayanlar, Yeni kedilerle temas edenler, FeLV riski bulunan kedilerle yaşayanlar

için artabilir.

WSAVA 2024 rehberinde FeLV aşısının, hastalığın önemli olduğu bölgelerde 1 yaşın altındaki kediler için temel aşı olarak değerlendirilmesi; erişkinlerde ise özellikle dışarı erişimi veya dışarı çıkan kedilerle teması varsa risk değerlendirmesine göre uygulanması önerilmektedir.

FeLV aşısı planlanmadan önce kedinin yaşam tarzı ve risk durumu veteriner hekim tarafından değerlendirilmelidir.

🏠 "Kedim Evden Hiç Çıkmıyor, Aşı Olmasına Gerek Var mı?"

Bu, kedi sahiplerinden en sık duyduğumuz sorulardan biridir.

Evden çıkmayan kedilerde de aşılama önemlidir.

Çünkü enfeksiyon etkenleri yalnızca doğrudan hayvan-hayvan temasıyla taşınmaz. İnsanların kıyafetleri, ayakkabıları, taşıma çantaları veya başka hayvanlarla temas gibi yollarla bazı etkenlerin eve taşınması mümkündür.

Bununla birlikte evde yaşayan bir kedi ile sürekli dışarı çıkan bir kedinin hastalık riski aynı değildir.

Bu nedenle aşı programı oluşturulurken kedinin:

Evden çıkıp çıkmadığı, Başka kedilerle temas edip etmediği, Evde başka hayvanların bulunup bulunmadığı, Pansiyon veya bakım merkezine gidip gitmediği, Seyahat edip etmediği, Yaşadığı bölgedeki hastalık riskleri

değerlendirilmelidir.

Aşılama programının amacı gereksiz aşı uygulamak değil, hayvanın karşılaşabileceği hastalık riskine uygun koruma sağlamaktır.

🐶🐱 Yavru Hayvanlarda Aşı Neden Birkaç Kez Yapılır?

"Bir kere aşı yaptırdık, neden tekrar yaptırıyoruz?" sorusu da oldukça yaygındır.

Yavru hayvanlar annelerinden plasenta ve özellikle kolostrum yoluyla maternal antikorlar alabilir. Bu antikorlar yavruyu ilk dönemde enfeksiyonlara karşı korurken, aynı zamanda bazı aşıların oluşturacağı bağışıklık yanıtını da baskılayabilir.

Bu nedenle tek bir aşı uygulaması, her yavruda yeterli koruma oluşturmayabilir.

Aşıların belirli aralıklarla tekrarlanmasıyla maternal antikorların azaldığı dönemde bağışıklık yanıtının oluşması hedeflenir.

Bu nedenle yavru kedi ve köpeklerde aşı programının yarıda bırakılmaması büyük önem taşır.

💉 Aşıdan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Aşı uygulamasından önce veteriner hekim tarafından hayvanın genel sağlık durumu değerlendirilmelidir.

Özellikle:

Ateş İshal Kusma İştahsızlık Belirgin halsizlik Solunum yolu enfeksiyonu belirtileri Aktif enfeksiyon Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar

gibi durumların bulunması halinde aşılama zamanı yeniden değerlendirilebilir.

Aşılar hasta hayvanın tedavisi değildir. Amaç sağlıklı veya uygun klinik durumda olan hayvanda bağışıklık oluşturarak gelecekteki hastalık riskini azaltmaktır.

🩺 Aşı Sonrasında Normal Olarak Neler Görülebilir?

Aşı sonrasında bazı hayvanlarda kısa süreli ve hafif reaksiyonlar görülebilir.

Bunlar arasında:

Hafif halsizlik Birkaç saat süren iştah azalması Enjeksiyon bölgesinde hafif hassasiyet Hafif ateş

bulunabilir.

Ancak nefes almada güçlük, yüz bölgesinde belirgin şişme, tekrarlayan kusma, bayılma veya ciddi halsizlik gibi belirtiler görülürse acil veteriner hekim değerlendirmesi gerekir.

Aşı sonrasında görülen her belirti normal kabul edilmemelidir.

📅 Yetişkin Hayvanlarda Aşılar Her Yıl Yapılmalı mı?

Bu sorunun cevabı her aşı için aynı değildir.

Güncel aşılama yaklaşımında aşıların temel (core) ve risk durumuna göre uygulanan (non-core) olarak değerlendirilmesi ve tekrar aralıklarının kullanılan aşı ürününün özellikleri ile hayvanın risk durumuna göre belirlenmesi önerilmektedir.

Türkiye açısından kuduz aşısının yıllık uygulanmasına ilişkin ayrıca yasal düzenleme bulunmaktadır.

Dolayısıyla "tüm aşılar her yıl kesinlikle yapılmalıdır" şeklinde tek bir kural yerine, veteriner hekimin hayvanın yaşam tarzını ve risklerini değerlendirerek oluşturduğu bireysel aşılama programı esas alınmalıdır.

🗓️ Örnek Kedi ve Köpek Aşı Takvimi 🐶 Köpek

6-8 hafta: Köpek karma aşısı

9-12 hafta: Köpek karma aşısı

12-16 hafta: Köpek karma aşısı

12 hafta ve üzeri: Kuduz aşısı

Risk durumuna göre: Leptospiroz ve solunum yolu hastalıklarına yönelik aşılar

Yetişkinlik döneminde: Veteriner hekimin değerlendirmesine göre rapel ve risk bazlı aşılama

🐱 Kedi

6-8 hafta: Kedi karma aşısı

9-12 hafta: Kedi karma aşısı

12-16 hafta: Kedi karma aşısı

12 hafta ve üzeri: Kuduz aşısı

Risk durumuna göre: FeLV aşısı

Yetişkinlik döneminde: Veteriner hekimin değerlendirmesine göre rapel ve risk bazlı aşılama

❓ Sık Sorulan Sorular Aşısı geciken kedi veya köpekte ne yapılmalı?

Aşı programının gecikmesi durumunda "artık aşı yapılamaz" düşüncesi doğru değildir. Hayvanın önceki aşı kayıtları, yaşı ve sağlık durumu değerlendirilerek veteriner hekim tarafından uygun bir telafi programı oluşturulabilir.

Aşı yapılmadan yavru dışarı çıkarılabilir mi?

Yavru hayvanların enfeksiyonlara karşı duyarlı olduğu dönem nedeniyle tam koruma oluşmadan kontrolsüz şekilde diğer hayvanlarla temas ettirilmesi önerilmez.

Bununla birlikte sosyalleşme de yavruların gelişimi açısından önemlidir. Bu nedenle dış ortamla temasın nasıl ve ne zaman başlatılacağı, bölgedeki enfeksiyon riski ve aşılama durumu dikkate alınarak veteriner hekimle birlikte planlanmalıdır.

Ev kedisine karma aşı gerekli mi?

Evet. Evden çıkmayan kedilerde de temel aşılar önem taşır. Ancak tekrar aralıkları ve ek aşıların gerekliliği kedinin bireysel risk durumuna göre değerlendirilmelidir.

Aşıdan önce parazit uygulaması gerekli mi?

Her hayvan için aynı şekilde "aşıdan önce mutlaka parazit ilacı verilmelidir" şeklinde bir kural bulunmaz. İç ve dış parazit kontrolü hayvanın yaşı, yaşam koşulları ve riskleri değerlendirilerek veteriner hekim tarafından planlanmalıdır.

Aşılı hayvan yine de hastalanabilir mi?

Hiçbir aşı yüzde 100 hastalık garantisi sağlamaz. Ancak uygun şekilde uygulanan aşılar, özellikle ciddi ve yaygın enfeksiyonlara karşı hastalık riskini ve hastalığın şiddetini önemli ölçüde azaltabilir.

🐾 Unutmayın: Aşı Takvimi Her Hayvan İçin Aynı Değildir

Kedi veya köpeğinizin aşı takvimi hazırlanırken yalnızca yaşına bakmak yeterli değildir.

Yaş + yaşam tarzı + çevresel risk + temas durumu + sağlık geçmişi + bölgesel hastalık riski birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle yavru dönemindeki aşıların zamanında tamamlanması ve yetişkinlik dönemindeki koruyucu sağlık kontrollerinin aksatılmaması, dostunuzun uzun vadeli sağlığı açısından büyük önem taşır.

Aşı karnenizi düzenli olarak saklayın ve bir sonraki aşılama tarihini takip edin. Aşı programınızla ilgili emin olmadığınız durumlarda mutlaka veteriner hekiminize danışın.

VitaVet Veteriner Kliniği

Antalya'da kedi ve köpeklerinizin koruyucu sağlık hizmetleri, aşılama, check-up, kan tahlilleri, röntgen, cerrahi ve diğer veteriner hekimlik hizmetleri için kliniğimize başvurabilirsiniz.

Dostunuzun sağlığı için en doğru aşı programını birlikte planlayalım.

VitaVet Veteriner Kliniği Başbuğ Alparslan Türkeş Bulvarı No:241/B 3, Aksu/Antalya 7/24 Veteriner Hekim Hizmeti 0541 887 84 82